سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
46
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى)
1 - دلالت تضمّن . 2 - دلالت التزام . در دلالت تضمّن اجزاء لازمهء كلّ بوده و در دلالت التزام ، امر خارج لازمه ملزوم مىباشد . بديهى است مراتب لزوم اجزاء براى كل در دلالت تضمّن و مراتب لزوم لوازم براى ملزومات در دلالت التزام از حيث وضوح و خفاء مختلف مىباشند . سپس شارح گويد : آنچه گفتيم در دلالت التزام ظاهر و روشن است چه آنكه ممكن است شيئى لوازم متعدّدى داشته كه بعضى از آنها به آن شيى نزديكتر بوده و بواسطه قلّت وسائط از نظر انتقال سريعتر باشند در نتيجه اداء ملزومات با الفاظى كه براى اين لوازم وضع شده و دلالت آنها بر اينمعانى از حيث وضوح و خفاء مختلف و متفاوت مىباشد امكانپذير است چنانچه امكان دارد لازم واحدى داراى ملزومات متعدّدى بوده كه لزوم آن لازم براى بعضى از آنها اوضح و براى برخى ديگر واضح باشد در نتيجه اداء لازم با الفاظى كه براى اين ملزومات وضع شده و دلالت آنها بر اينمعانى از حيث وضوح و خفاء مختلف و متفاوت مىباشد ممكن مىگردد . و امّا دلالت تضمّن : گفتيم مراتب لزوم اجزاء براى كل در اين دلالت ممكن است مختلف باشد اكنون مىگوئيم : جهت آن اينستكه : ممكنست معنائى جزء از معناى ديگر بوده درحاليكه همين